Jakub Řehák (1978) w tomie Past na Brigitu rozwija najistotniejsze elementy swojej poetyki, która czerpie z awangardowego dziedzictwa, zwłaszcza z tradycji surrealistycznej, a zarazem poszerza je o nowy, osobisty ton. Poezja Řeháka płynie tu w intensywnym, rozświetlonym nurcie: wyrasta z pewnego, wyrazistego gestu, dzięki któremu poeta potrafi przemieniać surowe „znaki czasu” w tkankę współczesnego mitu. Już pierwsze wiersze tomu otwierają przed nami przestrzeń „bujenia”, przywołującą atmosferę wyobraźni Brunona Schulza – obszar, w którym zmysłowość miesza się z ciemnością, a konkret splata z fantazją.

Řehák podąża za tym, co go dotyka i porusza; z uporem odkrywcy wnika w każdy impuls, który pobudza jego czujną wrażliwość: stęchłe kąty, zapach moczu, pleśń, wyschnięte drewno i zapomniane szopy, a także miejskie zakamarki pulsują tu tuż obok kobiecych ciał, ledwie muśniętych spojrzeniem lub jedynie przeczuwanych. W tych połączeniach można nieraz odczuć echo gombrowiczowskiego „podglądactwa”; aluzja do Ferdydurke pod koniec wiersza Dni gremiów – i już po erotyce? / zjeżone łydki i biodra? / łydka łydka łydka / udo udo udo… – jawi się jako wyrafinowana gra z prowokacyjnymi refleksjami autora o „nikomu niepotrzebnym, upoconym kunszcie młodych marzycieli”.

Zresztą motywy szkoły, ławek i – przede wszystkim – „gimnazjalistki” tworzą wyraźny pomost między poetyką Řeháka a gombrowiczowskim światem Ferdydurke. Wciąż pozostaje jednak pytanie: gdzie właściwie jesteśmy? W jakie rejony prowadzi nas ta wyobraźnia? Oniryczny utwór Z Maxa Blechera wprowadza nas w atmosferę Zdarzeń z bliskiej nierzeczywistości; obrazy rumuńskiej prozy międzywojennej – jak hipnotyzujące „maszyny do szycia w trzech rzędach” – ukazują bliskość autora z melancholijną, lekko dekadencką wyobraźnią literacką. Senny rytm małego miasteczka na wschodnich obrzeżach Europy, stacje kolejowe, kurz – wszystko to przypomina też intrygującą atmosferę świata Brunona Schulza, niemal rówieśnika Blechera.

Co ciekawe, pewna prowincjonalność pobrzmiewa u Řeháka nawet tam, gdzie pojawiają się konkretne, jednoznacznie praskie nazwy miejsc – ulice Legerova czy Zborovská. Dotyczy to zwłaszcza pierwszych dwóch części tomu. Dopiero trzecia odsłona ma w sobie „oddech wielkiego miasta”: jakby wąskie uliczki rozszerzały się i przemieniały w długie, pulsujące arterie.

Twórczość Řeháka często łączona bywa z praktykami powojennych surrealistów skupionych wokół Vratislava Effenbergera. Głębiej, pod tą warstwą, pulsuje coś starszego: manierystyczno-barokowa linia obrazowania, przewijająca się – z ciągłymi nawrotami – przez dzieje literatury. Ton niezależny od aktualnych epok literackich, choć tendencje epoki i aktuálních trendów literackich także odciskają się w ich dziele.

Poezja Řeháka otwiera się na świat jak żywy, chłonny stożek: przyjmuje ślady rzeczywistości i obrazy filmowe, fragmenty lektury i napotkane epizody, zrównując je ze sobą intensywnością przeżycia. Wszystko to zostaje wchłonięte, przetworzone i wyniesione w przestrzeń wiersza, którym ostatecznie rządzi PRZYPADEK – zasada twórcza, której poeta potrafi się z pełną uważnością poddać. Nic więc dziwnego, że końcowy wers poematu Yellow Umbrella Opens a Chaotic Season brzmi jak wyznanie poetyckiej wiary: zrobić z własnej głowy przypadek, niech przypadek będzie piękną świętą głową.

Praga, obecna tu nieustannie, stapia się z miłosną fascynacją, zmysłowością, z pulsującą energią erotyczną. Wszystkie te żywioły zyskują swoją pełnię w poemacie zamykającym tom – kompozycji złożonej, rozpisanej na wiele planów, będącej zarówno kulminacją całej książki, jak i jednym z wyrazistych punktów odniesienia dla czeskiej poezji ostatnich lat. Jej intensywność, rozmach i klarowność wizji potwierdzają, że Jakub Řehák należy dziś do najbardziej oryginalnych głosów współczesnej poezji czeskiej.